Nieuws

‘Doelmatige inkoop’ voedt het arbeidsmarktprobleem in de zorg

dinsdag 16 maart 2021    Dit artikel delen
doelmatige inkoop

Veel zorgmedewerkers hebben de werkdruk de afgelopen jaren op zien lopen. Al lange tijd wordt spreken ze over toenemende administratieve lasten, te weinig tijd om het vak goed uit te kunnen oefenen en de drang naar meer inspraak, flexibiliteit en eigen regie. Al jaren wordt dit in rapporten opgeschreven en is er alle reden voor een andere aanpak. Ondertussen blijft de praktijk zoals hij is. Hoe is het mogelijk dat de omstandigheden binnen de zorg steeds meer knellen? Waarom wordt het vak uitoefenen steeds zwaarder voor zorgprofessionals?

‘Doelmatige inkoop’ is het codewoord voor ‘Bezuinigen op zorg’

Het probleem van steeds zwaardere werkomstandigheden ontstaat bij de financiering van zorg. De zorg kosten zijn inmiddels opgelopen tot meer dan € 100 miljard per jaar. Dit plaatst de overheid voor een groot probleem, namelijk hoe houd je de zorgkosten in de hand? Voor het beperken van de uitgaven, wordt er vervolgens door de overheid naar financiers gekeken. Met name zorgverzekeraars, vertegenwoordigd in de lobby van Zorgverzekeraars Nederland, bieden de samenleving een oplossing: ‘doelmatige zorginkoop‘. Zij zijn degenen met verstand van slimme inkoop van zorg, zo wordt ons verteld. In de praktijk komt doelmatige zorginkoop neer op het contracteren van zorg tegen een zo laag mogelijke prijs. Hoe minder geld zorgverzekeraars uitgeven, hoe ‘beter’ zij het doen. Immers, zij geven het maatschappelijk geld uit zorgpremie inkomsten ‘doelmatig’ uit. Niemand die daar toch iets tegen kan hebben. Toch?

Maar wat betekent ‘doelmatige inkoop’ voor de kwaliteit van zorg?

Je zou verwachten dat financiers, zoals zorgverzekeraars en gemeenten, een beeld hebben van wat voor kwaliteit zij precies inkopen. Of in ieder geval dat zij op zoek zijn naar hoe de kwaliteit is van de zorg die ingekocht wordt. Als je namelijk ‘doelmatig’ zorg in wil kopen, moet je een beeld hebben van het resultaat dat je wil bereiken. De vraag is of kwaliteit van zorg wel een doel is voor de financier, hoe wezenlijk dit onderwerp ook is voor zorgprofessionals.

‘Een activiteit is doelmatig als weinig middelen nodig zijn voor het behalen van het resultaat van die activiteit’ – Wikipedia

Het grote probleem is dat zorgverzekeraars en gemeenten geen scherp beeld hebben van het resultaat dat jij levert als zorgprofessional. De kwaliteit van zorg is niet iets waar zij nieuwsgierig naar zijn. Het beperken van de uitgaven aan zorg is het resultaat dat behaald moet worden. Daarmee komen de twee werelden van ‘financiën’ en ‘kwaliteit’ in botsing met elkaar.

Wat is kwaliteit dan precies?

Uiteraard is het heel erg lastig om vast te stellen wat ‘kwaliteit’ precies is. Toch zou je daar in gezamenlijkheid wel veel mee kunnen doen en professionals hebben hier ook behoefte aan. Daar wordt tot nu toe niet voor gekozen. Als je vragen stelt over de kwaliteit, moet je ook iets met de antwoorden. Het lijkt erop dat niet al te veel vragen stellen over de kwaliteit goed werkt voor financiers. Zorginkoop gaat hierdoor op dit moment over een lage prijs, ongeacht de consequenties.

Kleinschalige zorgaanbieders, zoals zzp’ers in de zorg, hebben het om die reden niet eenvoudig. Grootschalige inkoop van zorg is prettiger voor financiers en kleinschalige zorg komt daarom niet of nauwelijks aan bod. Het lijkt er soms zelfs op dat de corona crisis door zorgverzekeraars wordt gebruikt om het de kleinere zorgaanbieders moeilijk te maken. Als er kosten vergoed moeten worden vanwege corona, krijgen grootschalige aanbieders relatief meer dan kleinschalige.

Terug naar de zorgprofessional in de praktijk. De complexiteit van zorg neemt toe, zonder dat er tijd is om daaraan te wennen. De administratieve lasten blijven hoog, waardoor professionals minder tijd hebben voor het vak zelf. Er is weinig tijd voor teamontwikkeling en (leren) samenwerken in de praktijk, waardoor steeds meer zorgprofessionals voor zichzelf starten. De kwaliteit van het werkgeverschap staat onder druk. De consequentie van grootschalige inkoop tegen een zo laag mogelijke prijs eindigt vooral op het bord van de zorgprofessional zelf. Die zorgprofessional trekt steeds vaker zijn conclusies en pakt zijn biezen. ‘Onder deze omstandigheden wil ik niet langer werken.’

Het arbeidsmarkt probleem wordt gevoed door ‘doelmatige inkoop’

Al vele jaren neemt het verzuim en verloop toe. Bijna 8 op de 100 zorgverleners zit inmiddels ziek thuis. Dat het zzp-schap een succesformule blijkt te zijn om verzuim te voorkomen, blijkt niet interessant. We kregen er nog nooit een vraag over. Woorden als ‘alarmerende’ cijfers‘ van uitstroom en verzuim zijn inmiddels normaal geworden en dat zal nog wel even zo blijven. Zo lang financiers weinig oog hebben voor kwaliteit en op prijs blijven inkopen, worden zorgprofessionals uit het vaste dienstverband geduwd en zal verzuim, flexibilisering en uitstroom verder toenemen. Zo lang er niet gekozen wordt voor een stelselwijziging in de zorg, is het belangrijk om zzp’ers in de zorg te faciliteren in hun solistische bestaan, voordat ook zij uitgeput raken.

Verkiezingen Tweede kamer

Het is verkiezingstijd en dat biedt de mogelijkheid om van politieke partijen zelf te horen wat de prioriteiten zijn binnen de zorg. Hebben zij door hoe problematisch het zorgsysteem op dit moment is? Tijdens het Grote Zorgdebat bijvoorbeeld, krijg je een inkijkje in hoe er naar thema’s gekeken wordt. Wat opvalt is dat er eerst tijd wordt gestoken in thema’s als ‘preventie’ en ‘digitale zorg’. Bij het arbeidsmarkt probleem moet vooral ‘inspraak’ binnen de organisatie tot oplossingen leiden. Wil je naast deze video meer informatie over de standpunten van politieke partijen, dan is misschien dit artikel de moeite waard.

SoloPartners

SoloPartners is dé brancheorganisatie voor zzp’ers in de zorg. Wij volgen de ontwikkelingen in de zorg en verspreiden actuele en begrijpelijke voorlichting en informatie aan onze leden en niet-leden. Het streven is om dé bron van informatie te zijn voor de zelfstandige zorgprofessional. Als lid van SoloPartners ondersteunen wij de zzp’er in de zorg in het voldoen aan wet- en regelgeving. Wil je weten hoe, lees dan verder.

Dit artikel delen